Voor het vierde achtereenvolgende jaar is Angela Merkel door het blad Forbes uitgeroepen als machtigste vrouw ter wereld.
Net voordat dit bericht in de media kwam heb ik in mijn vakantie in Oostenrijk een boek gekocht dat ook over Merkel en macht gaat. Gerd Langguth, hoogleraar Politicologie aan de Universiteit van Bonn en ondermeer auteur van de biografie van Angela Merkel , heeft recent een boeiend boek het licht doen zien onder de titel ‘Kohl, Schröder, Merkel. Machtmenschen’.
In dit boek gaat Langguth dieper in op het thema macht. Hij doet dat aan de hand van een diepgravende analyse en vergelijking van de geschiedenis van drie bondskanseliers van Duitsland. Wat karakteriseert deze bondskanseliers, waarin verschillen ze en waarin lijken ze op elkaar? 'Macht entsteht durch den Wunsch und die Fähigkeit, das Verhalten und Denken anderer zu beeinflussen und zu lenken'.
De gedetailleerd, goed geschreven verhalen over Kohl, Schröder en Merkel in dit boek zijn biografieën op zich te noemen. Op basis van al het materiaal formuleert Langguth in een excurs acht thesen over macht. Deze thesen vat Langguth in een formule samen: M = Ö x P². Ofwel: Macht = Öffentliche Wirkung (Ö) maal de Personalbeeinflussing (P) in het kwadraat. Terwijl macht als centrale thema van de politicologie valt te beschouwen, is er binnen de politieke wetenschappen tegelijkertijd geen Archimedes, die voor de mathematica voor algemeen aanvaarde definities zorgde. Definities van het begrip macht wisselen gedurende de afgelopen eeuwen. De formule van Langguth wordt op de achterzijde van het boek als nieuwe definitie van het begrip macht genoemd.
In een democratie vormen verkiezingen de legitimatie voor macht. Politici worden gekozen door de kiezer. Iemand die het in zich heeft om de publieke opinie te beïnvloeden, gecombineerd met het vermogen om op het juiste moment de juiste stappen te zetten op het carrièrepad en daar de op dat moment juiste beslissingen te nemen.
Of de claim dat de formule van Langguth een nieuwe definitie van het begrip macht is waag ik vooralsnog te betwijfelen. Daarvoor is macht nog teveel een essentially contested concept, en tegelijkertijd maakt het macht wel heel eenzijdig afhankelijk van de capaciteiten van een individu.
‘Sind wir nicht alle Machtmenschen?’ is de vraag die Langguth op één van de eerste pagina’s van het boek stelt. Macht is in ieder geval een begrip wat ambivalente gevoelens oproept: met politieke macht hebben we allemaal te maken, politici worden met argusogen bekeken. Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van politiek, en afhankelijkheid is, zo schrijft Langguth, nooit een bron van vreugde.
Ik ben ieder geval benieuwd in hoeverre Merkel richting de komende verkiezingen in Duitsland nog steeds ‘Machtmensch’ blijkt te zijn.
was geponeerd. Die stelling luidde ‘Een coach draagt 0% bij aan de ontwikkeling van de gecoachte’. Zelf vond ik de discussie over de betekenis van de term ontwikkeling een boeiende. Terwijl de een aangaf dat iemand zich kan ontwikkelen zonder interactie met een andere persoon, bijvoorbeeld op een onbewoond eiland, gaf de ander aan ontwikkeling niet los te zien in het kader van ontmoeting, van het Ich en Du, zoals de filosoof Martin Buber dat betitelde.